Speelgoed in overvloed, maar toch lijkt het soms lastig voor kinderen om te spelen. Hoe komt dat? En hoe kunnen wij onze kinderen het beste begeleiden en wat is nu eigenlijk het fijnste speelgoed? Isa van der Plank en Sharon de Hingh schreven daar samen het boek, Spelend opgroeien, over. Ontzettend interessant! In dit blog artikel geven ze een fijn voorproefje van hun boek en beantwoorden ze ook 5 van mijn vragen.
Waarom kan spelen, ondanks de hoeveelheid speelgoed, toch een uitdaging zijn?
We hebben tegenwoordig steeds meer spullen en kinderen hebben vaak ook steeds meer speelgoed. Toch kan spelen daardoor juist een uitdaging worden. Een overvloed aan speelgoed kan onoverzichtelijk zijn en te veel keuzemogelijkheden geven. Ook de manier waarop speelgoed in de ruimte wordt aangeboden, heeft invloed op hoe makkelijk een kind tot spelen komt.
Daarom besteden we in ons boek Spelend opgroeien veel aandacht aan de inrichting van de speelomgeving: hoe richt je de ruimte zo in dat kinderen worden uitgenodigd om te spelen? Hoeveel materiaal is voldoende? En vooral: welk materiaal bied je aan wat past bij je kind?
Ook ontwikkelde wij voor Spelend opgroeien het model de Speelmateriaalwijzer. Dit geeft ouders houvast bij het kiezen van materialen die aansluiten bij de ontwikkeling van hun kind. Het gaat dus niet alleen om de hoeveelheid speelgoed, maar om een belangrijke driedeling: wat bied je aan, hoeveel bied je aan en hoe plaats je het? Zo creëer je een omgeving die kinderen helpt om steeds meer zelfstandig tot spel te komen.
Hoe belangrijk is zelfstandig leren spelen?
Spelen is voor kinderen niet alleen leuk; het is ook een belangrijke manier om de wereld te ontdekken, ervaringen te verwerken en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Zelfstandig leren spelen betekent niet dat een kind altijd alleen moet spelen of dat een ouder zich moet terugtrekken. Het gaat er vooral om dat een kind leert: ik kan zelf iets bedenken, beginnen, ontdekken en mijn spel verdiepen. Dat geeft kinderen eigenaarschap en vertrouwen in hun eigen mogelijkheden. In het spelen stimuleert daarnaast veel ontwikkelingsgebieden, zowel cognitief, sociaal-emotioneel en fysiek. Wij zien het echt als essentieel onderdeel van de ontwikkeling.
Hoe kunnen ouders hun kinderen leren spelen en welke rol hebben zij daarin?
Als ouder hoef je niet voortdurend mee te spelen om je kind te helpen spelen. Juist de kunst van het zien en volgen van het spel van je kind is belangrijk. Soms doe je helemaal niets en geef je je kind de ruimte om zelf te ontdekken. Op een ander moment heeft je kind misschien een klein zetje nodig om op gang te komen of om het spel verder te verdiepen. En soms is wat meer begeleiding nodig en nodig je je kind bewust uit om met bepaald materiaal of op een bepaalde manier te spelen.
De vraag is ook in Spelend opgroeien steeds: wat heeft mijn kind op dit moment nodig? En hoe kan ik daarbij aansluiten zonder het spel over te nemen?
De verschillende manieren van begeleiden delen wij ook in ons boek Spelend opgroeien. We koppelen daar verschillende modellen aan die ouders helpen om bewust te kiezen wanneer ze afstand nemen, wanneer ze een kleine impuls geven en wanneer ze meer richting geven. Daarbij staat steeds het eigen spel van het kind volgen centraal. We gebruiken daarbij de visie van Edith Vermeer die een opbouw van verschillende speelfasen geeft. Elke speelfase vraagt een andere manier van meespelen.
Hoe is jullie boek Spelend opgroeien tot stand gekomen?
Isa had al een boek geschreven over speelgericht kleuteronderwijs: Kleuters en spel. Dat boek werd heel goed ontvangen. Vrienden van Isa vroegen haar vervolgens: “Kunnen wij dit boek eigenlijk ook als ouder lezen? Ik wil deze informatie ook graag kennen. Ik wil begrijpen hoe spelen bijdraagt aan de ontwikkeling van mijn kind én weten hoe ik mijn kind daar als ouder goed bij kan helpen.” Die vraag bleef hangen. Want als spelen zo belangrijk is voor de ontwikkeling van kinderen, dan willen we die kennis natuurlijk niet alleen bij professionals laten.
Isa is daarom met dit idee aan de slag gegaan en heeft Sharon, gezinspedagoog, gevraagd om mee te denken en mee te schrijven. Vanuit onze gezamenlijke missie ‘kinderen meer laten spelen, omdat spelen zo belangrijk is voor hun ontwikkeling en welzijn‘ zijn we vervolgens met het idee naar Lannoo gestapt. Zo is ons boek Spelend opgroeien ontstaan: vanuit de wens om de kennis over spelen toegankelijk te maken voor ouders en hen vooral te laten ervaren dat ze het niet ingewikkeld hoeven te maken. Want door kleine aanpassingen in de omgeving te maken en in de manier waarop je als ouder naar spel kijkt, kunnen we al ontzettend veel betekenen in het Spelend opgroeien van onze kinderen.
