Wanneer heb jij voor het laatst een middag gehad waarop je helemaal niets hoefde? Geen boodschappenlijstje. Geen was die gevouwen moest worden. Geen mails die nog beantwoord moesten worden. Geen werk dat op je wachtte. Geen kinderen die ergens naartoe gebracht moesten worden. En vooral: geen stemmetje in je hoofd dat zei dat je eigenlijk iets nuttigs zou moeten doen. Voor veel van ons voelt dat verrassend moeilijk. We leven in een wereld waarin productief bijna een soort statussymbool is geworden. Hoe voller onze agenda, hoe langer ons to-do-lijstje en hoe meer we op een dag gedaan krijgen, hoe beter. Maar wat als we dat idee eens loslaten?
Je hoeft niet altijd productief te zijn
Sterker nog: misschien hebben we allemaal wat meer momenten nodig waarop we juist helemaal niets bereiken. Gewoon zijn. Dat is de kunst van vertragen.
Wat is vertragen eigenlijk?
Vertragen betekent niet dat je voortaan alles langzaam moet doen. Het betekent ook niet dat je je agenda moet leeggooien of een compleet ander leven moet gaan leiden. Vertragen gaat vooral over bewuster aanwezig zijn bij wat je doet. Een kop thee drinken zonder ondertussen je telefoon te bekijken. Een wandeling maken zonder te bedenken hoeveel stappen je hebt gezet. Een boek lezen zonder jezelf af te vragen of je niet beter iets anders kunt doen.
Met je kinderen op de grond zitten en gewoon meespelen. Een paar minuten uit het raam kijken. Dat klinkt misschien ontzettend eenvoudig. En juist daarom is het zo waardevol.
Waarom vinden we niets doen zo moeilijk?
We zijn gewend geraakt aan prikkels. Onze telefoon ligt binnen handbereik. Er komen berichten binnen. Sociale media wachten op ons. Er zijn podcasts, series, nieuwsberichten, e-mails en eindeloze lijstjes met dingen die we nog kunnen doen. Zelfs wanneer we even zitten, zijn we vaak nog bezig met productief zijn.
En misschien herken je dit wel:
Je hebt eindelijk een rustig moment. Je gaat zitten. En binnen dertig seconden denk je: Ik kan eigenlijk ook nog even de keuken opruimen.
Of: Ik moet die mail nog sturen.
Of: Misschien moet ik maar even mijn telefoon pakken.
Dat is precies waarom vertragen soms oefenen is, ook in niet productief hoeven zijn. Je hoeft niet meteen goed te zijn in rust. Je mag het leren.
Productiviteit is niet hetzelfde als waarde
We kunnen soms ongemerkt onze eigenwaarde koppelen aan wat we allemaal gedaan hebben. Een volle dag voelt dan als een goede dag. Een rustige dag voelt vaak alsof we niet productief zijn geweest. Maar je waarde wordt niet bepaald door je to-do-lijst. Je bent niet waardevoller omdat je vandaag twintig dingen hebt afgevinkt. En je bent niet minder waardevol omdat je een middag op de bank hebt gezeten.
Rust is geen beloning die je eerst moet verdienen. Rust is een behoefte.
De natuur weet allang hoe het werkt
Kijk eens naar de natuur. Een boom probeert niet iedere dag te groeien. Een bloem staat niet 24 uur per dag te bloeien. In de winter trekt de natuur zich terug. In de lente komt er weer beweging. Er is een tijd van groeien. Een tijd van bloeien. Een tijd van loslaten. En een tijd van rust.
Wij zijn onderdeel van diezelfde natuur, maar lijken soms vergeten te zijn dat ook wij niet voortdurend op volle snelheid hoeven te draaien. Misschien mogen we onszelf daarom wat vaker toestemming geven om mee te bewegen met dat natuurlijke ritme.
Maak vertragen klein
Je hoeft niet meteen een weekend in een boshut te boeken. Begin klein. Heel klein.
Drink je koffie, cacao of thee bewust
Leg je telefoon even weg. Ruik je koffie, cacao of thee. Voel de warmte van je mok. Neem een slok. En probeer vijf minuten niets anders te doen.
Ga naar buiten zonder doel
Je hoeft geen 10.000 stappen te zetten. Loop gewoon even naar buiten. Voel de wind. Kijk naar de lucht. Luister naar de vogels. Kijk eens hoeveel verschillende kleuren groen je onderweg tegenkomt.
Doe één ding tegelijk
Niet koken terwijl je ondertussen berichten beantwoordt. Niet televisie kijken terwijl je door Instagram scrollt. Niet met je kinderen spelen terwijl je ondertussen je boodschappenlijstje maakt. Kies één ding. En geef dat ding je volledige aandacht.
Maak van selfcare geen nieuwe prestatie
Ook selfcare kan veranderen in een to-do-lijst.
Je moet mediteren. Je moet sporten. Je moet gezond eten. Je moet een skincare-routine hebben. Je moet journallen. Je moet goed slapen. En voor je het weet heb je een gigantische lijst gemaakt van dingen die je allemaal moet doen om te ontspannen. Dat is natuurlijk een beetje ironisch.
Daarom vind ik kleine rituelen zo fijn. Niet omdat ze iets zijn wat je moet afvinken. Maar omdat ze je kunnen helpen om even bewust te vertragen.
Een klein kristalmoment
Een kristal kan bijvoorbeeld een mooi symbool zijn voor zo’n rustmoment. Niet omdat je van een kristal hoeft te verwachten dat het een probleem voor je oplost, maar omdat je het kunt gebruiken als een tastbaar anker voor je aandacht.
Pak een edelsteen die je mooi vindt. Ga zitten. Leg het in je hand. Voel de vorm en de structuur. Adem rustig. En vraag jezelf: “Wat heb ik nu nodig?” Misschien is het rust. Misschien stilte. Misschien juist beweging. Misschien heb je behoefte aan een beetje zachtheid.
De Groene Linde heeft een uitgebreide collectie kristallen waarmee je jouw persoonlijke ritueel kunt samenstellen. Absoluut een aanrader!
Vertragen met geur
Ook geur kan een prachtig onderdeel zijn van een bewust moment. Je kunt bijvoorbeeld een zachte geur kiezen die jij associeert met rust of ontspanning en die gebruiken tijdens een avondritueel. Het mooie van geur is dat het heel direct onderdeel kan worden van je omgeving.
Een paar minuten met een diffuser aan. Een natuurlijke roomspray. Of simpelweg bewust ruiken aan een geur die je prettig vindt.
Vijf minuten guasha als oefening in vertragen
Ook een guasha kan verrassend goed passen bij slow living. Niet omdat je in vijf minuten een bepaald schoonheidsideaal moet bereiken. Maar omdat het een activiteit is waarbij je automatisch wat langzamer gaat.
Breng een paar druppels geschikte gezichtsolie aan. Pak je guasha. En maak rustige bewegingen over je gezicht. Kin naar buiten. Wangen naar buiten. Voorhoofd naar buiten.
Geen haast. Geen harde druk. Gewoon rustig bewegen en voelen. Misschien merk je na een paar minuten dat niet alleen je gezicht, maar ook je gedachten wat rustiger voelen.
Een mini-oefening: de 10-minuten-vertraagchallenge
Zet een timer op tien minuten. Leg je telefoon buiten handbereik. Kies een rustig plekje. En doe vervolgens precies… niets wat moet.
Je kunt:
- naar buiten kijken
- mediteren (ik deel ook meerdere gratis sessies op Spotify)
- een kristal vasthouden
- reiki ontvangen
- genieten van een zachte geur
- een kop thee drinken
- een paar bladzijden lezen
- rustig ademhalen
- je gezicht masseren met een guasha
- op een Flowee spijkermat gaan liggen
- met blote voeten over gras lopen
- naar een zonsopgang of de maan kijken
Er is één regel: Je hoeft niet productief te zijn.
Wanneer je gedachten zeggen dat je eigenlijk iets nuttigs zou moeten doen, merk je dat simpelweg op. En ga je weer terug naar het moment.
Ook met kinderen kun je vertragen
Vertragen hoeft trouwens helemaal niet alleen. Sterker nog: kinderen kunnen ons er soms prachtig aan herinneren. Ga samen naar buiten en laat je kind bepalen waar jullie heen gaan. Stop bij een mier. Bekijk een bloem. Zoek een mooie steen. Ga op een bankje zitten. Luister naar de vogels. Kinderen hebben vaak nog helemaal niet die behoefte om ieder moment efficiënt te benutten. Voor hen kan een half uur kijken naar een slak een compleet avontuur zijn. Misschien mogen wij daar als volwassenen soms weer iets van leren.
De kracht van een lege plek in je agenda
Een van de mooiste dingen die je jezelf kunt geven, is misschien wel ruimte. Niet ieder gaatje in je agenda hoeft gevuld te worden. Niet iedere vrije middag hoeft een activiteit te hebben. Niet iedere vakantie hoeft volgepland te zijn. Laat soms bewust een lege plek. Een middag zonder plannen. Een ochtend zonder haast. Een avond zonder verplichtingen. In het begin kan dat misschien ongemakkelijk voelen. Maar juist in die lege ruimte ontstaat vaak iets wat we in een volle agenda niet vinden: ruimte om te voelen wat je werkelijk nodig hebt.
Tot slot…
Je hoeft niet iedere dag alles uit het leven te halen. Je hoeft niet iedere minuut productief te besteden. Je hoeft niet altijd bezig te zijn. Je hoeft niet altijd beter, sneller of nuttiger te worden. Je mag ook gewoon een dag hebben waarop je een beetje ronddwaalt. Waarop je koffie/thee koud wordt omdat je naar buiten zat te kijken. Waarop je met je kind op de grond ligt en helemaal vergeet hoe laat het is. Waarop je een wandeling maakt zonder doel. Waarop je een kristal in je hand houdt. Waarop je vijf minuten met een guasha bezig bent. Waarop je niets afmaakt. En toch een goede dag hebt.
Want misschien is dát wel de kunst van vertragen: niet méér uit je dag proberen te halen, maar meer aanwezig zijn in de dag die je al hebt.
En misschien mag je jezelf vandaag daarom één klein cadeau geven. Leg je telefoon weg. Adem diep in. Kijk om je heen. En doe even helemaal niets.
Je hoeft niet altijd productief te zijn. Je mag ook gewoon zijn. 💚
